Studentenproject Integrale Ruimtescan

Ruimtelijke vraagstukken worden steeds complexer. Woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie en vergroening concurreren om dezelfde schaarse ruimte. Tegelijkertijd beschikken gemeenten over steeds meer data, maar ontbreekt het vaak aan tools om deze informatie integraal te interpreteren.

Binnen de Minor Smart Cities werkten studenten van Hogeschool Saxion samen met GeoApps (MapGear) aan een concrete oplossing: een prototype van een integrale ruimtescan, waarin ruimtelijke opgaven, datasets en scenario’s samenkomen in één overzichtelijk systeem - ondersteund door AI.

De afgelopen 20 weken werkten we samen met een groep getalenteerde studenten aan een project waar software-ontwikkeling, creativiteit en ruimtelijk ontwerp samenkwamen. Met technologie als motor en data als brandstof verkenden ze nieuwe manieren om ruimtelijke data betekenisvol in te zetten.

De Integrale Ruimtescan op de TouchTable.

Van versnipperde analyses naar één overzichtelijk scenario-beeld

Veel ruimtelijke vraagstukken overlappen of concurreren direct met elkaar. Denk aan de keuze tussen daken vergroenen of benutten voor zonnepanelen, of aan locaties waar woningbouw botst met wateropgave of hittestress. Hoewel data vaak beschikbaar is via open bronnen (zoals PDOK of CBS) of via gemeentelijke datasets, is er nog te weinig tooling die deze informatie integraal vertaalt naar begrijpelijke scenario’s voor gebruikers zonder GIS-achtergrond.

De Integrale Ruimtescan wil precies dát mogelijk maken:

meerdere datasets bundelen;
effecten van keuzes zichtbaar maken op kaart en dashboard;
kansrijke combinaties tonen (waar functies elkaar versterken);
en gebruikers helpen sneller tot onderbouwde besluitvorming te komen.

Hoe het concept werkt: prototype integrale ruimtescan

De aanpak van zo'n "integrale ruimtescan" bestaat uit drie niveaus:

1) Ambitietoetsing

Is een ruimtelijke ambitie op zichzelf überhaupt haalbaar binnen een gebied?

Bijvoorbeeld: het is niet mogelijk voor 20% aan groene daken te realiseren, als slechts 5% van de daken plat zijn. Zo ziet men wat er mogelijk is binnen de ruimte die er bestaat, zonder na te denken over andere ruimtelijke opgaven.

2) Integrale ruimtescan

Welke scenario’s ontstaan wanneer meerdere criteria en opgaven samen worden geanalyseerd?

Als ik meer prioriteit geef aan opgave 1 dan opgave 2, blijven mijn doelstellingen dan haalbaar? Of kan ik misschien wel beide doelstellingen halen? Zo ziet men wat er mogelijk is binnen de ruimte waar beslag op wordt gelegd, met daarin de afweging tussen meerdere opgaven meegenomen.

Een ander mooi praktijkvoorbeeld hiervan, is de aanpak van de Wijkatlas van de Gemeente Rotterdam.

3) Digital Twin

Hoe ziet de gekozen richting eruit in de praktijk - of als digitale representatie daarvan?

Als ik volop inzet op daken voor zonne-energie, blijft er minder (of geen) ruimte over voor groene daken. Datzelfde concept valt natuurlijk toe te passen met allerlei andere afwegingen tussen opgaven. Zo ziet men welke ruimte op welke manier belegd wordt (bv. welke panden worden ingezet voor zon-op-dak vs. welke panden zijn voor groene daken?).

Een demo van de tool als viewer, ontwikkeld door de studenten van Saxion.

Eindpresentatie met TouchTable in de Adelaarshorst

Tijdens gesprekken & interviews met GIS-professionals en docenten klonk een terugkerende reactie:

“Dit project heeft zeker veel potentie - ruimtelijke opgaven worden vaak los van elkaar bekeken, terwijl deze uitwerking juist de samenhang zichtbaar maakt. Hierdoor ontstaat een instrument dat niet alleen technisch interessant is, maar ook iets wat met de juiste stapeling & filtering van data écht toepasbaar wordt voor gemeenten en professionals.”

De eindpresentatie van het project: in de Adelaarshorst met onze TouchTable.

De kracht van samenwerking

Dit project laat mooi zien wat er gebeurt wanneer onderwijs, technologie en de praktijk samenkomen. We willen de studenten (en natuurlijk Bram & Egbert 😉) expliciet bedanken voor hun inzet, ideeën en professionaliteit. Dank dus aan Lasse Piksen, Orkun Yilmaz, Nick Mulder, Quinten de Lange, en natuurlijk aan Hogeschool Saxion en de betrokken docenten voor de begeleiding en samenwerking.

De multidisciplinaire aanpak, met expertise in ruimtelijke ordening, ICT, softwareontwikkeling en klimaatvraagstukken, heeft geleid tot een prototype met echte inhoudelijke diepgang. Zo wordt de basis die door de studenten is gelegd straks ook écht in de praktijk gebruikt bij de doorontwikkeling.

Bram, Egbert en de studenten bij de eindpresentatie c.q. oplevering van het project!

Doorontwikkeling naar 'de digitale AI-consultant'

De integrale ruimtescan is een eerste stap richting een nieuwe manier van werken met ruimtelijke data: minder versnippering, meer samenhang en betere besluitvorming.

Naast de integrale analyse wordt een toekomstgerichte verkenning gedaan naar de inzet van AI binnen GeoApps. Het idee: gebruikers hoeven dan ook niet langer zelf na te denken over welke kaart, welk filter of welke analyse nodig is.

In plaats daarvan kan AI ondersteunen als chatbot of 'digitale consultant', waarbij men vragen kan stellen in natuurlijke taal (“Welke gebieden zijn geschikt voor woningbouw?”). Vervolgens voert AI die analyses (deels) zelfstandig uit, visualiseert de resultaten en adviseert over vervolgstappen.

De volgende stap is dus de doorontwikkeling binnen GeoApps: van prototype naar een schaalbare toepassing voor gemeenten, adviesbureaus en andere partijen in het ruimtelijk domein.